{"id":200,"date":"2022-04-08T11:39:26","date_gmt":"2022-04-08T11:39:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kiekrz.info\/?page_id=200"},"modified":"2022-04-11T10:23:09","modified_gmt":"2022-04-11T10:23:09","slug":"geologia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.kiekrz.info\/?page_id=200","title":{"rendered":"Geologia"},"content":{"rendered":"

\"\"Aby dowiedzie\u0107 si\u0119 dzi\u0119ki jakim procesom Kiekrz posiada tak unikatowe walory przyrodnicze cofnijmy si\u0119 nieco wstecz. W skali czasu geologicznego niewiele, ok. 170 – 120 tys. lat. Czas ten odpowiada rozpocz\u0119ciu okresu czwartorz\u0119du. Odpowiadaj\u0105c\u0105 temu okresowi jest epoka plejstocenu. Jest to okres znamienny dla Kiekrza. W okresie tym nast\u0119puj\u0105 po sobie zlodowacenia i ocieplenia, wzmo\u017cone opady w strefie mi\u0119dzyzwrotnikowej. W okresie tym trwa r\u00f3wnie\u017c ewolucja cz\u0142owieka, wykszta\u0142caj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wne rasy ludzi. W antropologii plejstocenowi odpowiada okres zwany paleolitem.<\/p>\n

W opracowaniach geologicznych i geomorfologicznych nie wyr\u00f3\u017cniono w rejonie Kiekrza osad\u00f3w starszych (dla plejstocenu) od zlodowacenia \u015brodkowopolskiego. W ramach wykonywanych wierce\u0144 na stropie pliocenu stwierdzono wyst\u0119powanie wy\u0142\u0105cznie glin zlodowacenia \u015brodkowopolskiego i p\u00f3\u0142nocnopolskiego. G\u0142\u00f3wnymi procesami rze\u017abotw\u00f3rczymi rejonu Kiekrza by\u0142y zlodowacenia: Odry (poziom glin dolny) i Warty (poziom glin g\u00f3rny). Poziomy glin bywaj\u0105 przewarstwione pok\u0142adami piaszczystymi w postaci piask\u00f3w i \u017cwir\u00f3w wodnolodowcowych. Lokalnie piaski te mog\u0105 by\u0107 pochodzenia nie tylko wodno-lodowcowego ale r\u00f3wnie\u017c lodowcowego.<\/p>\n

Zlodowacenia p\u00f3\u0142nocnopolskie – faza leszczy\u0144ska<\/strong><\/p>\n

Lokalna morfologia terenu ukszta\u0142towana ju\u017c w znacznej cz\u0119\u015bci poprzez poprzednie zlodowacenia nie pozwala\u0142a na deponowanie osad\u00f3w zastoiskowych, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 w rejonie obni\u017ce\u0144 morfologicznych w postaci np. mu\u0142k\u00f3w piaszczystych. Po\u0142o\u017cenie stwierdzonych stanowisk osad\u00f3w zastoiskowych wskazuje, \u017ce l\u0105dol\u00f3d wkracza\u0142 na obszar, na kt\u00f3rym ukszta\u0142towane by\u0142y ju\u017c w poprzednim zlodowaceniu wszystkie obecne elementy rze\u017aby. Istnia\u0142o wi\u0119c m.in. obni\u017cenie na linii Bogdanki i Potoku Junikowskiego oraz wzg\u00f3rza rejonu Kiekrza. Taka „odziedziczona” morfologia umo\u017cliwia\u0142a wzgl\u0119dnie swobodny odp\u0142yw w\u00f3d lodowcowych w kierunku po\u0142udniowym.<\/p>\n

Utwory lodowcowe i wodnolodowcowe ostatniego zlodowacenia rozdzielono na faz\u0119 leszczy\u0144sk\u0105<\/strong> oraz faz\u0119 pozna\u0144sk\u0105<\/strong>. W fazie leszczy\u0144skiej<\/span> nast\u0105pi\u0142o subglacjalne rozci\u0119cie wysoczyzny na liniach Jezioro Kierskie – Potok Junikowski – jeziora k\u00f3rnickie oraz Bogdanka-Cybina. W powsta\u0142ych rynnach osadzi\u0142y si\u0119 i\u0142y, a nast\u0119pnie mu\u0142ki zastoiskowe (warwowe), kt\u00f3re pochodz\u0105 zapewne z interfazy przedpozna\u0144skiej. B. Krygowski przedstawia i\u0142y warwowe w rejonie Poznania jako zapis deglacjacji poleszczy\u0144skiej oraz okre\u015bla je jako znami\u0119 ozi\u0119bienia klimatu. W fazie pozna\u0144skiej<\/span> zasadniczym wydzieleniem s\u0105 piaski i \u017cwiry oraz gliny moren czo\u0142owych. Wyst\u0119puj\u0105 one pokrywowo w rejonie Suchy Las – Morasko – Czerwonak, g\u0142\u00f3wnie na po\u0142udniowym obrze\u017cu strefy wzg\u00f3rz powsta\u0142ych poprzez glacitektoniczne spi\u0119trzenie utwor\u00f3w neoge\u0144skich. Liczne badania wykaza\u0142y, \u017ce mia\u017cszo\u015bci utwor\u00f3w tego okresu s\u0105 niewielkie, tworz\u0105 pag\u00f3rkowate formy o wysoko\u015bciach wzgl\u0119dnych 5-15 m. Przedmiotowe jest dodatkowym czynnikiem wskazuj\u0105cym, \u017ce glacitektoniczne spi\u0119trzenie osad\u00f3w neogenu w rejonie Kiekrza musia\u0142o dokona\u0107 si\u0119 w czasie poprzednich zlodowace\u0144. Zwi\u0119kszenie aktywno\u015bci l\u0105dolodu w fazie pozna\u0144skiej spowodowa\u0142o akumulacj\u0119 piask\u00f3w i \u017cwir\u00f3w wodnolodowcowych. Osady te pokry\u0142y i\u0142y i mu\u0142ki zastoiskowe w obni\u017ceniach rynnowych warstw\u0105 osi\u0105gaj\u0105c\u0105 nawet 8 m. W fazie pozna\u0144skiej piaski i \u017cwiry wodnolodowcowe sedymentowane by\u0142y cz\u0119\u015bciowo na „martwym lodzie”. W ramach przedmiotowego powstawa\u0142y „pag\u00f3rki morenowe z j\u0105drem wytopiskowym”. W procesach tych nast\u0119powa\u0142o przeobra\u017cenie teksturalne i strukturalne (wk\u0142adki glin zwa\u0142owych). Dlatego te\u017c dla tego rodzaju utwor\u00f3w wprowadzono okre\u015blenie „piask\u00f3w i \u017cwir\u00f3w wodnolodowcowych moren martwego lodu”.<\/p>\n

O zlodowaceniach nieco dok\u0142adniej.<\/strong><\/p>\n

Interglacja\u0142 eemski<\/strong>
Znacz\u0105ce ocieplenie oddzielaj\u0105ce zlodowacenia zaliczane do glacja\u0142u \u015brodkowopolskiego od zlodowace\u0144 p\u00f3\u0142nocnopolskich. Z jego rozpocz\u0119ciem zwi\u0105zane by\u0142o pojawienie si\u0119 las\u00f3w sosnowo-brzozowych, po kt\u00f3rych pojawi\u0142y si\u0119 wi\u0105zy, a p\u00f3\u017aniej bogate lasy li\u015bciaste, z d\u0119bem, wi\u0105zem, lip\u0105, leszczyn\u0105, okresowo z licznym grabem. Pocz\u0105tek och\u0142odzenia zwi\u0105zany by\u0142 z rozwojem las\u00f3w \u015bwierkowo-jod\u0142owych z olsz\u0105, a potem bor\u00f3w sosnowych z brzoz\u0105. P\u00f3\u0142nocna cz\u0119\u015b\u0107 doliny Wis\u0142y zalana zosta\u0142a okresowo wodami morza eemskiego.<\/p>\n

Zlodowacenie Wis\u0142y<\/strong>
Pocz\u0105tek tego glacja\u0142u zwi\u0105zany by\u0142 ze stepowieniem terenu Polski i z pojawieniem si\u0119 zaro\u015bli brzozowo-modrzewiowych. Nie dosz\u0142o wtedy jeszcze do rozwoju pokrywy lodowej, ale post\u0119puj\u0105ce och\u0142odzenie dobrze dokumentuj\u0105 zmiany szaty ro\u015blinnej. Dobrze widoczna jest tutaj r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy glacja\u0142em (och\u0142odzeniem) a zlodowaceniem (rozw\u00f3j pokrywy lodowej w trakcie glacja\u0142u, kt\u00f3ry mo\u017ce, ale nie musi nast\u0105pi\u0107). Obszary pozbawione zwartej szaty ro\u015blinnej podlega\u0142y procesom erozji wiatrowej (eolicznej). Na terenie wy\u017cyn tworzy\u0142y si\u0119 pokrywy lessowe. Klimat wschodniej Polski by\u0142 w pierwszych etapach glacja\u0142u wybitnie kontynentalny, ale tylko podczas kr\u00f3tkich ocieple\u0144. By\u0142 to prawdopodobnie efekt zmieniaj\u0105cej si\u0119 aktywno\u015bci Pr\u0105du Zatokowego oraz zmian w cyrkulacji powietrza ponad rozbudowuj\u0105cym si\u0119 na p\u00f3\u0142nocy l\u0105dolodem. Zlodowacenie Wis\u0142y obj\u0119\u0142o wi\u0119kszo\u015b\u0107 p\u00f3\u0142nocnej Polski. Na jego przedpolu w dolinie Wis\u0142y, w okolicach Warszawy, utworzy\u0142o si\u0119 wielkie jezioro proglacjalne. Wody opuszcza\u0142y je w kierunku zachodnim, tak zwanymi pradolinami, czyli rozleg\u0142ymi dolinami odprowadzaj\u0105cymi ogromne ilo\u015bci wody z przedpola l\u0105dolodu oraz system\u00f3w rzecznych, kt\u00f3rych odp\u0142yw ku p\u00f3\u0142nocy blokowa\u0142a czasza lodowa. Podczas zlodowacenia Wis\u0142y wody kierowane by\u0142y pradolinami warszawsko-berli\u0144sk\u0105, a w p\u00f3\u017aniejszych fazach tak\u017ce toru\u0144sko-eberswaldzk\u0105. Sw\u00f3j maksymalny zasi\u0119g w zachodniej Polsce l\u0105dol\u00f3d uzyska\u0142 w tak zwanym stadiale g\u0142\u00f3wnym, w fazie leszczy\u0144skiej, oko\u0142o 24 tysi\u0105ce lat temu, pozostawiaj\u0105c po sobie pasy relatywnie niewielkich moren czo\u0142owych. Kolejny etap postoju l\u0105dolodu mia\u0142 miejsce oko\u0142o 20-19 tysi\u0119cy lat temu. W zachodniej Polsce jego czo\u0142o cofn\u0119\u0142o si\u0119 kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w, si\u0119gaj\u0105c Poznania. Na wschodzie kraju l\u0105dol\u00f3d uzyska\u0142 sw\u00f3j maksymalny zasi\u0119g podczas zlodowace\u0144 p\u00f3\u0142nocnopolskich w\u0142a\u015bnie w tej fazie (nazywanej faz\u0105 pozna\u0144sk\u0105), pozostawiaj\u0105c tam efektowne wzg\u00f3rza moren czo\u0142owych. R\u00f3\u017cnice w datowaniach maksimum zlodowacenia w zachodniej i wschodniej Polsce zwi\u0105zane s\u0105 z niejednorodno\u015bci\u0105 pokrywy lodowej wkraczaj\u0105cej na terytorium Polski. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona z osobnych j\u0119zyk\u00f3w (lob\u00f3w), kt\u00f3re przesuwa\u0142y si\u0119 na po\u0142udnie (trangredowa\u0142y) i cofa\u0142y ku p\u00f3\u0142nocy (ulega\u0142y recesji) w r\u00f3\u017cnym czasie. St\u0105d te\u017c w maksymalny zasi\u0119g zlodowace\u0144 p\u00f3\u0142nocnopolskich na terenie Polski datowany jest okres od 24 do 19 tysi\u0119cy lat temu<\/strong>, zale\u017cnie od tego, z kt\u00f3rej cz\u0119\u015bci kraju pochodz\u0105 dane. Po postoju w rejonie Poznania l\u0105dol\u00f3d wycofa\u0142 si\u0119, a nast\u0119pnie kr\u00f3tkotrwale rozbudowa\u0142 si\u0119 i zatrzyma\u0142 17-16 tysi\u0119cy lat temu, podczas tak zwanej fazy pomorskiej. Pozostawi\u0142 on w\u00f3wczas po sobie pot\u0119\u017cne pasy moren czo\u0142owych w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Polsce, na przedpolu kt\u00f3rych rozwin\u0119\u0142y si\u0119 rozleg\u0142e pokrywy sandrowe. Na terenie p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Polski maksymalny zasi\u0119g tej fazy zlodowacenia nie doprowadzi\u0142 do powstania tak spektakularnych form ukszta\u0142towania terenu. Post\u0119puj\u0105ce wycofywanie si\u0119 ostatniego l\u0105dolodu z terenu Polski uleg\u0142o zahamowaniu, a nast\u0119pnie dosz\u0142o do niewielkiego przesuni\u0119cia si\u0119 na po\u0142udnie (transgresji) l\u0105dolodu w trakcie tak zwanej fazy gardzie\u0144skiej. Mia\u0142a ona miejsce oko\u0142o 16,6 tysi\u0105ca lat temu i pozostawi\u0142a po sobie pasy moren w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci polskiego wybrze\u017ca. Nieco p\u00f3\u017aniej, przed 16,2 tysi\u0105ca lat temu l\u0105dol\u00f3d ostatecznie opu\u015bci\u0142 terytorium Polski<\/strong>, cho\u0107 wci\u0105\u017c przez d\u0142u\u017cszy czas zajmowa\u0142 on jeszcze obszary dzisiejszego Morza Ba\u0142tyckiego. Granica glacja\u0142u p\u00f3\u0142nocnopolskiego przesuwana jest do oko\u0142o 11,7 tysi\u0119cy lat temu, kiedy to umownie ko\u0144czy si\u0119 epoka plejstoce\u0144ska, a zaczyna holocen.<\/p>\n

Po zlodowaceniu Wis\u0142y pozosta\u0142a tak zwana m\u0142odoglacjalna rze\u017aba terenu, wyra\u017ana na terenie p\u00f3\u0142nocnej Polski. To ten obszar Polski, na kt\u00f3rym formy polodowcowe s\u0105 najlepiej widoczne. Wynika to z faktu, \u017ce zlodowacenie Wis\u0142y mia\u0142o miejsce bardzo niedawno w geologicznej skali czasu, a wi\u0119c osady pozostawione przez l\u0105dol\u00f3d i wody zwi\u0105zane z jego roztopem nie uleg\u0142y jeszcze zatarciu, w odr\u00f3\u017cnieniu od pami\u0105tek po wcze\u015bniejszych zlodowaceniach.<\/p>\n

Holocen<\/strong>
Holocen jest kolejnym interglacja\u0142em (cho\u0107 ju\u017c nie zaliczamy go do epoki plejstoce\u0144skiej), a wi\u0119c okresem ocieplenia nast\u0119puj\u0105cym pomi\u0119dzy wyra\u017anymi och\u0142odzeniami \u2013 glacja\u0142ami. Oznacza to, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci geologicznej dojdzie prawdopodobnie do kolejnego, powa\u017cnego och\u0142odzenia klimatu. Takiemu och\u0142odzeniu \u2013 glacja\u0142owi \u2013 mog\u0105, ale nie musz\u0105 towarzyszy\u0107 zlodowacenia.<\/p>\n

Nale\u017cy jednak zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce glacja\u0142y oraz interglacja\u0142y nast\u0119puj\u0105 po sobie w odst\u0119pach datowanych w dziesi\u0105tkach, a nawet setkach tysi\u0105cach lat. Ka\u017cdy interglacja\u0142 jest ponadto niejednorodny, to znaczy okresy wzgl\u0119dnych ocieple\u0144 przeplataj\u0105 si\u0119 w nich z och\u0142odzeniami, takimi jak ma\u0142a epoka lodowa (w latach 1300-1850).<\/p>\n

Podsumowanie<\/strong><\/p>\n

Powy\u017csza analiza wykazuje, \u017ce silne ocieplenia i och\u0142odzenia klimatu naszej planety wyst\u0119powa\u0142y zawsze, a cz\u0142owiek nie mia\u0142 na nie \u017cadnego wp\u0142ywu, gdy\u017c w czasie skali czasu geologicznego jego istnienie jest dos\u0142ownie niezauwa\u017calne. Niemniej jednak nale\u017cy przy\u0142o\u017cy\u0107 jak najwi\u0119ksze starania dla ochrony \u015brodowiska naszej Planety. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, i\u017c skala zachodz\u0105cych na Ziemi proces\u00f3w nie jest do opanowania poprzez tak\u0105 lub inn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Prowadzone dzia\u0142ania musz\u0105 by\u0107 realizowane z wywa\u017ceniem, kt\u00f3rego BRAK w obecnie realizowanych dzia\u0142aniach „proekologicznych”, szczeg\u00f3lnie Unii Europejskiej. Ekologia to \u015bwiatowy biznes, kt\u00f3ry przybiera jeszcze inny kszta\u0142t, tj. nowoczesnej wojny gospodarczej, gdzie przyznawane s\u0105 limity produkcji dla poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw. W ca\u0142o\u015b\u0107 procesu wdra\u017cani s\u0105 r\u00f3wnie\u017c poszczeg\u00f3lni obywatele, kt\u00f3rzy TYLKO W EUROPIE musz\u0105 si\u0119 zmaga\u0107 z problemami prowadz\u0105cymi wr\u0119cz do braku mo\u017cliwo\u015bci finansowych realizacji \u017cycia, tj. m.in. mo\u017cliwo\u015bci taniego ogrzewania domostw za pomoc\u0105 np. \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnych (drewno). Zatem chro\u0144my nasz\u0105 planet\u0119, jednak w proces ochrony w\u0142\u0105czmy nie tylko ekosystemy, zwierz\u0119ta … ale r\u00f3wnie\u017c CZ\u0141OWIEKA.<\/p>\n

Opracowanie: www.geo-technika.pl<\/a> – Wojciech Peisert<\/p>\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aby dowiedzie\u0107 si\u0119 dzi\u0119ki jakim procesom Kiekrz posiada tak unikatowe walory przyrodnicze cofnijmy si\u0119 nieco wstecz. W skali czasu geologicznego niewiele, ok. 170 – 120 tys. lat. Czas ten odpowiada rozpocz\u0119ciu okresu czwartorz\u0119du. Odpowiadaj\u0105c\u0105 temu okresowi jest epoka plejstocenu. Jest to okres znamienny dla Kiekrza. W okresie tym nast\u0119puj\u0105 po sobie zlodowacenia i ocieplenia, wzmo\u017cone … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201eGeologia\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-200","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=200"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":223,"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/200\/revisions\/223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}