{"id":324,"date":"2022-04-25T10:40:46","date_gmt":"2022-04-25T10:40:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kiekrz.info\/?page_id=324"},"modified":"2022-04-25T12:25:41","modified_gmt":"2022-04-25T12:25:41","slug":"3-dawni-wlasciciele-kiekrza","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.kiekrz.info\/?page_id=324","title":{"rendered":"3. Dawni w\u0142a\u015bciciele Kiekrza"},"content":{"rendered":"

\"\"W Kiekrzu pocz\u0105tkowo mieszka\u0142y rodziny Na\u0142\u0119cz\u00f3w, \u0141odzi\u00f3w oraz Lub\u00f3w (Lubicz\u00f3w). Od XV w. pozostali w nim ju\u017c tylko ci ostatni. Oni to przyj\u0119li herb Jastrz\u0119bc\u00f3w. Herb ten to tarcza o b\u0142\u0119kitnym polu, w kt\u00f3rej zamieszczona jest z\u0142ota podkowa, kieruj\u0105ca ku g\u00f3rze swe zako\u0144czenia, zawieraj\u0105ca sze\u015b\u0107 otwor\u00f3w na hacele. We wn\u0119trzu tej podkowy znajduje si\u0119 krzy\u017c grecki. Nad koron\u0105 herbu za\u015b dominuje w locie jastrz\u0105b, trzymaj\u0105cy w swych szponach dzwonki oraz podkow\u0119. Z biegiem czasu od miejscowo\u015bci Kiekrz przyj\u0119li nazwisko Kierskich.<\/p>\n

Pod koniec XIV stulecia znany by\u0142 tak\u017ce w\u0142a\u015bciciel m.in. Starzyn i pobliskiej Rokietnicy, Miko\u0142aj, zwany Krwawym Diab\u0142em; w latach 1381 – 1400, czyli do ko\u0144ca swego \u017cycia, zas\u0142yn\u0105\u0142 jako s\u0119dzia kaliski. On to ze zmiennym powodzeniem toczy\u0142 spory w s\u0105dach, m.in. w 1386 r. z Bieniakiem Wyganowskim z Wyganowa w powiecie pyzdrskim o cz\u0119\u015bci d\u00f3br Kiekrza, Starzyn i nieznanego obecnie Szeradowa (by\u0107 mo\u017ce znajdowa\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w pobli\u017cu Kiekrza). Pod koniec swego \u017cycia procesowa\u0142 si\u0119 z Maciejem i Miko\u0142ajem z Ziel\u0105tkowa o po\u0142ow\u0119 d\u00f3br w tych trzech miejscowo\u015bciach, a potem o ich ca\u0142o\u015b\u0107. W rezultacie ci dwaj ostatni zachowali po\u0142ow\u0119 so\u0142ectwa w Kiekrzu.<\/p>\n

Wspomniany Dobrogost znany jest tak\u017ce z prowadzonych w latach 1391 – 1392 proces\u00f3w s\u0105dowych z Wojciechem z Lulina o jezioro, za\u015b z Piotrem z pobliskiego Psarskiego jako pozwany o wyci\u0119cie w Kiekrzu dw\u00f3ch gaj\u00f3w. Wyroki z tych proces\u00f3w nie s\u0105 znane. W 1392 r. Dzier\u017cek (Dziers\u0142aw) Wiel\u017cy\u0144ski z Kiekrza by\u0142 tak\u017ce w\u0142a\u015bcicielem Wiel\u017cyna oraz nie istniej\u0105cego \u015awi\u0105czyna.<\/p>\n

Znacznie wi\u0119cej nazwisk w\u0142a\u015bcicieli Kiekrza zachowa\u0142o si\u0119 w XVw. W latach 1418 – 1447 w\u015br\u00f3d nich by\u0142 Wojciech syn Dziers\u0142awa. Poniewa\u017c nie mia\u0142 on \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich, dlatego nie m\u00f3g\u0142 d\u0142ugo by\u0107 plebanem w tej miejscowo\u015bci. Taka sytuacja zmusi\u0142a go do studiowania teologii w Akademii Krakowskiej. Otrzyma\u0142 on w 1420 r. ponownie prowizj\u0119, i to papiesk\u0105, na plebani\u0119 kiersk\u0105. Dwa lata p\u00f3\u017aniej uzyska\u0142 stopie\u0144 bakalarza na tej\u017ce uczelni. Od 1426 r. by\u0142 tak\u017ce altarzyst\u0105 (zobowi\u0105zany do pos\u0142ugi duszpasterskiej przy wyznaczonym o\u0142tarzu) altarii (o\u0142tarza) Wniebowzi\u0119cia NMP w ko\u015bciele \u015bw. Marii Magdaleny w Poznaniu, a w 1447 r., b\u0119d\u0105c dalej plebanem kierskim, otrzyma\u0142 od papie\u017ca Miko\u0142aja V propozycj\u0119 na dwa beneficja (plebanie) w Polsce. Jeszcze dwa lata wcze\u015bniej jest on notowany tak\u017ce jako dziedzic Kiekrza. By\u0107 mo\u017ce, skorzysta\u0142 z jednej z tych dw\u00f3ch ekspektatyw papieskich i st\u0105d wyprowadzi\u0142 si\u0119 do innej miejscowo\u015bci.<\/p>\n

Z lat 1432 – 1436 znany jest ze swych wyst\u0105pie\u0144 w s\u0105dzie Micha\u0142 Duchman Kierski, syn Miko\u0142aja z Chyb, brak Szczepana (Stefana) kanonika pozna\u0144skiego i Chwaliboga. By\u0142 on te\u017c w\u0142a\u015bcicielem cz\u0119\u015bci Chyb. Wsp\u00f3lnie ze swymi bra\u0107mi toczy\u0142 sp\u00f3r z Wincentym Czuryd\u0142\u0105 z Bielaw o posag Anny pochodz\u0105cej z Pasarskiego, matki tego ostatniego, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem cz\u0119\u015bci Chyb. Nie wiadomo, jak ten sp\u00f3r si\u0119 zako\u0144czy\u0142. Nadto r\u0119czy\u0142 za swego brata Szczepana oraz zast\u0119powa\u0142 w s\u0105dzie Szczepana Chybskiego z Go\u0142aszyna. Prawdopodobnie jest to jedna i ta sama osoba.<\/p>\n

W okresie 1433 – 1435 da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 Micha\u0142 \u0141uniak (Lunak, Lunay, Lunag) z Kiekrza, tak\u017ce w\u0142a\u015bciciel Starzyn. Trudno ustali\u0107 czy jaka\u015b cz\u0119\u015b\u0107 Kiekrza stanowi\u0142a jego w\u0142asno\u015b\u0107. Prawdopodobnie by\u0142 on bratem Wojciecha, z kt\u00f3rym kupi\u0142 t\u0119 wie\u015b za 300 grzywien. W sporze ze wspomnianym Wincentym Czuryd\u0142\u0105 z Bielaw wyst\u0119powa\u0142 jako pe\u0142nomocnik Szczepana z Chyb.<\/p>\n

Micha\u0142 Kierski z Kiekrza dzia\u0142aj\u0105cy w latach 1433 – 1436 to albo \u0141uniak albo Duchman. Maciej Kurek z Kiekrza, r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bciciel Paw\u0142owic, znany nam z lat 1445 – 1464, syn Micha\u0142a Duchmana, brat Jaros\u0142awa, Jana, Jakuba, a tak\u017ce by\u0107 mo\u017ce S\u0119dziwoja, m\u0105\u017c Doroty, a po kilku latach jako wdowiec o\u017ceniony z Ma\u0142gorzat\u0105 z Paw\u0142owic, w 1447 r. pozwa\u0142, i to prawdopodobnie z pozytywnym skutkiem, dzier\u017cawc\u0119 beneficjum ko\u015bcielnego w Sobocie imieniem Bart\u0142omiej. Ten\u017ce Maciej Kurek sprzeda\u0142 swemu bratu Janowi z Paw\u0142owic cz\u0119\u015b\u0107 swoich d\u00f3br w tej wiosce, kt\u00f3re otrzyma\u0142 po innym swoim bracie Jaros\u0142awie, altarzy\u015bcie w Ko\u015bcianie. Wyglosz w 1453 r. jako dziedzic Kiekrza zosta\u0142 zmuszony do prowadzenia procesu s\u0105dowego z miejscowym plebanem Maciejem.<\/p>\n

Wspomniany ju\u017c Jakub, brak Macieja Kurka, wzi\u0119ty do niewoli przez Krzy\u017cak\u00f3w, znany jest z lat 1454 – 1475. On to po powrocie z niewoli, wsp\u00f3lnie ze swoim bratem Janem, tak\u017ce toczy\u0142 bli\u017cej nieokre\u015blony sp\u00f3r z Wojciechem Bielawskim.<\/p>\n

Kolejny syn Micha\u0142a Duchmana, Jan Kierski, pocz\u0105tkowo tak\u017ce w\u0142a\u015bciciel Ga\u0142oszyna i Gowarzewa, zapisa\u0142 w 1462 r. swojej \u017conie Ma\u0142gorzacie 100 k\u00f3p (groszy) wiana na swej cz\u0119\u015bci Swadzimia, co znaczy, \u017ce systematycznie zwi\u0119ksza\u0142 swoje dobra, po dw\u00f3ch latach kupi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 Paw\u0142owic. W 1475 r. ze swym bratem, wspomnianym Maciejem Kurkiem, procesowa\u0142 si\u0119 z Wojciechem Bielawskim.<\/p>\n

S\u0119dziw\u00f3j Kierski, w\u0142a\u015bciciel cz\u0119\u015bci Kiekrza oraz Swadzimia, w 1463 r. zapisa\u0142 swojej \u017conie Przybys\u0142awie na tych cz\u0119\u015bciach po 150 grzywien posagu i wiana. Dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej dalej pozosta\u0142 dziedzicem Kiekrza. By\u0142 on w\u00f3wczas ojcem Barbary, \u017cony Miko\u0142aja W\u0119gierskiego oraz kolejnej c\u00f3rki, Katarzyny, \u017cony Jerzego Przyborowskiego.<\/p>\n

Spadkobierc\u0105 d\u00f3br Micha\u0142a \u0141uniaka zosta\u0142 Bodzi\u0119ta Pa\u0142uka, kt\u00f3ry w 1475 r. procesowa\u0142 si\u0119 z Wojciechem z Bielaw o nieznane dobra. Do Bodzi\u0119ta Pa\u0142uki nale\u017ca\u0142y te\u017c Starzyny. Po jego \u015bmierci w 1481 r., w\u0142a\u015bcicielka tych dw\u00f3ch wsi, Fr\u0105cka, dalej procesowa\u0142a si\u0119 z Wojciechem Bielawskim z Bielaw.<\/p>\n

Dobra Kiekrza nale\u017ca\u0142y w 1483 r. do syn\u00f3w Jana Kierskiego, Szczepana i S\u0119dziwoja z Go\u0142aszyna oraz Ma\u0142gorzaty, wdowy po Bodzi\u0119ce i jej c\u00f3rki Fr\u0105cki z Kiekrza.<\/p>\n

W\u0142a\u015bcicielem Kiekrza by\u0142 r\u00f3wnie\u017c S\u0119dziw\u00f3j Sadowski z Sad\u00f3w. W 1498 r. jego patronatowi podlega\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 kierski. Dziesi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej od Ma\u0142gorzaty, wdowy po Bodz\u0119cie zwanym Pa\u0142uk\u0105 dziedzicu Kiekrza, kupi\u0142 za 300 grzywien cz\u0119\u015b\u0107 tej miejscowo\u015bci oraz w Rudowie i Starzynach wraz z jego so\u0142ectwem. W tym samym czasie za 420 grzywien dokona\u0142 tak\u017ce zakupu od Fr\u0105cki (\u017cona Miko\u0142aja Radzikowskiego, chor\u0105\u017cego dobrza\u0144skiego) jej ojcowizny w Kiekrzu, Starzynach i Rudowie. Cztery lata p\u00f3\u017aniej swojej siostrze zapisa\u0142 z zastrze\u017ceniem prawa odkupu 5 grzywien czynszu na tych dw\u00f3ch pierwszych wsiach oraz w Sadach i Strzeszynie. W 1503 r. tak\u017ce z zastrze\u017ceniem prawa odkupu, sprzeda\u0142 za 100 grzywien Janowi z Osiecznej, altarzy\u015bcie alterii \u015bw. Macieja i Jana Aposto\u0142\u00f3w oraz \u015bw. Erazma i Katarzyny w ko\u015bciele w \u015aremie, czynsz 6 grzywien na wsi Starzyny, po\u0142owie Kiekrza, po\u0142owie jeziora kierskiego oraz na ca\u0142ym Strzeszynie.<\/p>\n

Micha\u0142 Kierski to ostatni ze znanych dziedzic\u00f3w Kiekrza w Polsce \u015bredniowiecznej. By\u0142 on m\u0119\u017cem kolejno El\u017cbiety Sobockiej, Doroty oraz Katarzyny. W 1497 r. swej pierwszej \u017conie, c\u00f3rce Dobrogosta Sobockiego, zapisa\u0142 po 100 groszy posagu oraz wiana na po\u0142owie Kiekrza i Swadzimia. Trzy lata p\u00f3\u017aniej, z niewiadomym skutkiem, toczy\u0142 proces z Janem Bielawskim. W 1509 r. zapisa\u0142 swemu synowi Janowi, kt\u00f3rego zrodzi\u0142a nie\u017cyj\u0105ca ju\u017c wtedy Dorota, 300 z\u0142otych tak\u017ce na Kiekrzu i Swadzimiu. Natomiast dwa lata p\u00f3\u017aniej za 300 grzywien zakupi\u0142 z zastrze\u017ceniem prawa odkupu od Jana (s\u0119dziego kaliskiego), Jakuba, Miko\u0142aja i Wincentego Sp\u0142awskich wraz z m\u0142ynem wie\u015b Kobylepole ko\u0142o Poznania.<\/p>\n

Tak wi\u0119c Kierscy, kt\u00f3rzy zamieszkiwali Kiekrz lub z niego si\u0119 wywodzili, nale\u017celi do jego dziedzic\u00f3w, przewa\u017cnie jego cz\u0119\u015bci. Niekt\u00f3rzy z nich byli tak\u017ce w\u0142a\u015bcicielami Starzyn (Wojciech Kierski i Micha\u0142 \u0141uniak) oraz Paw\u0142owic, Rokietnicy i Swadzimia.<\/p>\n

Za: E. Nawrot (2000)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Kiekrzu pocz\u0105tkowo mieszka\u0142y rodziny Na\u0142\u0119cz\u00f3w, \u0141odzi\u00f3w oraz Lub\u00f3w (Lubicz\u00f3w). Od XV w. pozostali w nim ju\u017c tylko ci ostatni. Oni to przyj\u0119li herb Jastrz\u0119bc\u00f3w. Herb ten to tarcza o b\u0142\u0119kitnym polu, w kt\u00f3rej zamieszczona jest z\u0142ota podkowa, kieruj\u0105ca ku g\u00f3rze swe zako\u0144czenia, zawieraj\u0105ca sze\u015b\u0107 otwor\u00f3w na hacele. We wn\u0119trzu tej podkowy znajduje si\u0119 krzy\u017c … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201e3. Dawni w\u0142a\u015bciciele Kiekrza\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-324","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=324"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":355,"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/324\/revisions\/355"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kiekrz.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}