2. Dlaczego „Kiekrz”?

Zarówno początki miejscowości jak i jej nazwa spowite są bardzo ciemną kotarą. Przyrodnicy, zwłaszcza ornitolodzy, twierdzą, że nazwa może wywodzić się od głosów ptaków wodnych, wśród których głosy ich części można oddać takimi zgłoskami jak: kecz, ker, kek, kersz, kher, kieć, kier czy kacz.

Średniowiecze

Przypuszczalnie przez tę miejscowość (wówczas wieś), lub leżące w jej pobliżu miejscowości, w 1157 r. przechodził książę Bolesław Kędzierzawy do odległego o 9 km Krzyszkowa, aby złożyć hołd cesarzowi Fryderykowi Barbarossie. Droga handlowa z Poznania na zachód wiodła wtedy po zachodniej stronie Wielkiego Jeziora Kierskiego, jednak nie jest wykluczone, że książę ten ze swym orszakiem, jeżeli tylko szedł ze swego grodu, to wybrał drogę przez Kiekrz i Rokietnicę do wspomnianego Krzyszkowa.

Prawdopodobnie, że na przełomie XII i XIII w. książęta wielkopolscy nadali Kiekrz rycerskiej rodzinie Nałęczów w dowód uznania jej zasług dla dobra rozbitego kraju. W drugiej połowie czternastego stulecia, oprócz tej rodziny, z której wywodzili się Grochoła, kasztelan santocki oraz Dobrogost, mieszkali tutaj też Łodziowie oraz Lubowie (Lubiczowie).

Po raz pierwszy miejscowość tę zapisano w 1386 r. Wtedy nazywwała się Kerz. Dopiero w 1524 r. Kiekrz miał dzisiejszą nazwę. W międzyczasie nazywano go następująco: Kekrz (w 1391, 1400, 1454 r.), Kecrze (1392 r.), Kekers (1392, 1397 r.), Kekrsz (1395 r.), Kerz (1400 r.), Keckrze (1392 r.), Kekrs (1422 r.), Kyekrz (1431 r.), Kekrzs (1432 r.), Kyekrzs (1433 r.), Kyekzye (1434 r.), Kyeczr (1475 r.), Kyersch (1520 r.).

Wiadomo, że wieś ta będąca własnością szlachty, znana w 1391 r. z licznych zadrzewień (gajów), należała przez cały czas do powiatu poznańskiego. Z jej mieszkańców oprócz krawca Szymona (1445 r.) znany jest też Wojciech, który w 1431 r. figuruje wśród studentów Akademii Krakowskiej, gdzie sześć lat później zdobył stopień bakałarza; a także Jakub, który w bitwie z Zakonem Krzyżackim pod Chojnicami w 1454 r. dostał się do niewoli.

Okoliczne miejscowości powiązane z Kiekrzem

Z Kiekrzem, dzięki temu, że istniała tutaj świątynia chrześcijańska, były związane wszystkie miejscowości znajdujące się wokół Jeziora Kierskiego, także leżące nie tylko w najbliższej od niego odległości. Do najstarszej z nich, położonej przy jeziorze, należy Wielkie, z dokumentów znane już na początku XIII w. , zwane wówczas Wielike. Miejscowość tę 30.11.1218 r. biskup poznański Paweł przekazał joanitom.

Najstarszą w okolicy miejscowością jest Lusowo, znajdujące się ok. 7 km od Kiekrza na południowy-zachód. Ok. 1145 r. Mieszko Stary przekazał je kapitule poznańskiej. W następnych stuleciach bp Jan II Nałęcz w dniu 15.07.1288 r. erygował tutaj kościół parafialny. Wtedy to znane już były okoliczne miejscowości: Lusowiec (dzisiejsze Lusówko), Kobylniki, Sady, Swancino (dziś Swadzim), Sierosław i obydwa Tarnowa (w tym Podgórne).

W 1360 r. istniało już Baranowo. Było wówczas własnością joanitów z komandorii poznańskiej. Położona nad Jeziorem Kierskim osada ta miała wówczas sołtysa Godzisława, a do miejscowości sołectwa należały trzy łany wolne z karczmą wraz z pobliskim ostrowem przy jeziorze, na którym znajdował się młyn.

W 1386 r. w dokumentach pojawiają się Złotniki, rok później Starzyny, w 1388 r. Chyby, Krzyżowniki, i Strzeszynek oraz w 1391 r. Psarskie.

W 1481 r. znany jest narożny kopiec będący granicą pomiędzy Kiekrzem, Psarskiem i Złotnikami. Kopiec ten usytuowany przy drodze biegnącej „U Krzyża”.

Zatem prawie wszystkie ze współczesnych miejscowości, oprócz Małego i Rogierówka, położonych niedaleko Kiekrza, były już znane przed końcem XIV w.

Za: E. Nawrot (2000)