4. Zmiany przynależności / władze lokalne

Kiekrz wraz z całą Wielkopolską od 1793 r. w wyniku rozbiorów Polski dostał się pod panowanie pruskie. Chociaż na terenie Prus Południowych, do których zaborca włączył te tereny, rozpoczęto germanizację, nie uwidoczniła się ona w tej miejscowości. Majątek ziemski pozostał nadal w rękach polskich, podobnie jak i w sąsiednich wsiach. Nie znajdowały się na tych terenach urzędy administracji państwowej ani szkoły. Prusacy nie musieli więc wprowadzać języka niemieckiego jako wyłącznie obowiązującego. Nie osiedlali się tutaj Niemcy. Władze pruskie nie nakładały ograniczeń w działalności miejscowej parafii, której plebanem pozostał Polak. Prawdopodobnie codzienne życie na przestrzeni czternastu lat pod obcym panowaniem niewiele różniło się od tego, jakie prowadzono tutaj przed drugim rozbiorem Polski.

Zwycięstwo Napoleona I Bonaparte odniesione nad Prusami w 1806 r. zmieniło status polityczny całej Wielkopolski. Kiedy na początku listopada 1806 r. wojska francuskie wkroczyły do Poznania, powstał problem powołania nowych organów władzy polskiej. Bezpośrednio dotyczyło to Kiekrza. Nie wiadomo czy w latach 1806 – 1813 mężczyźni stąd zostali zaciągnięci do wojska, a jeżeli tak to ilu i czy powrócili z pól bitew. W okresie istnienia Księstwa Warszawskiego, do którego należał Kiekrz, ludności dość powszechnie w niektórych latach na potrzeby wojska, także nieprzyjaciela, zabierano zapasy żywności. Tak praktyka prawdopodobnie nie omijała Kiekrza. W tej sytuacji wielu ludzi w tym czasie żyło w bardzo trudnych warunkach bytowych.

Na mocy decyzji kongresu wiedeńskiego, jako cząstka Wielkiego Księstwa Poznańskiego, Kiekrz od 1815 r. znowu znalazł się pod berłem króla pruskiego. Faktycznie księstwo to stanowiło kolejną prowincję pruską, które na mocy uchwały parlamentu frankfurckiego z 1848 r. zostało formalnie włączone do Prus. W jego okolicy mieszkało wtedy niewielu ewangelików, praktycznie Niemców. Natomiast część ludności była analfabetami, co było następstwem braku szkoły, także w sąsiednich miejscowościach.

Władze lokalne

Życiem społecznym w Kiekrzu początkowo kierował wójt. Kiedy w 1836 r. w Sadach zaczął funkcjonować Komisariat Obwodowy, wójt przestał urzędować w tamtej wsi. Administracyjnie do tego urzędu w Sadach (potocznie nazywanego Urzędem Okręgowym) należały też wsie sąsiadujące z Kiekrzem, również odległe Złotniki. Taki stan istniał pod koniec XIX w. Prawdopodobnie utrzymał się do końca panowania pruskiego.

W Kiekrzu, jak i w okolicznych wsiach, na sołtysów wybierano Polaków. W 1823 r. w Starzynach był nim Marcin Duszyński, a w Kiekrzu Jakub Trzenchowiak. Cztery lata później, oprócz tego sołtysa, urzędował także wójt gminy Kiekrz, Franciszek Zieliński. Nie wiadomo, gdzie mieścił się jego urząd i jak długo tę funkcję pełnił. Prawdopodobnie w następnym dziesięcioleciu urząd ten przestał istnieć, a jego prerogatywy i obowiązki przejął pruski Komisariat Okręgowy w Sadach, gdzie urządzono też posterunek policji. Marcin Duszyński przewodniczył swej wsi do 1842 r. Jego następcą został Michał Witkowski, a po siedmiu latach Antonii Frąckowiak. Stanisław Walkowiak w 1831 r., zgodnie z życzeniem gminy, zrezygnował z urzędu sołeckiego, który wtedy przejął Michał Paciorkowski, a ten przez czternaście lat pełnił go również w Małym. W Baranowie w 1832 r. poważnym kandydatem na sołtysa był Andrzej Bartkowiak i zapewne nim został, w latach 1835 – 1843 Marian Hein, a od 1876 r. na sześć lat został wybrany Stanisław Pielucha. We wsi Małe do 1840 r. urząd ten piastował Michał Paciorkowski, który po pięciu latach z niego zrezygnował i wówczas na to stanowisko wybrano Walentego Jackowiaka, który złożył przysięgę wierności królowi pruskiemu. W Psarskiem w 1843 r. na stanowisko sołtysa wybrano Marcina Steńkę. Młoda wioska Rogierówko w 1844 r. sołtysem miała Stanisława Plicha, którego opinia społeczna zmusiła do rezygnacji z zajmowanego stanowiska. W jego miejsce znalazł się Jakub Frąckowiak. W 1848 r. z urzędu sołeckiego w tej miejscowości zrezygnował kolejny sołtys Marcin Paczkowski, a na jego miejsce został wybrany ponowni Jakub Frąckowiak, który po swoim poprzedniku otrzymał m.in. pieczęć z orłem pruskim jako znak tego urzędu. Na początku lat pięćdziesiątych takiego zaszczytu dostąpili: w Psarskiem Steńka, w Strzeszynku Młodożeński, w Rogierówku Tabat, a w Starzynach Okupnik. Sołtysów także w następnych latach, choć przysięgali wierność królowi pruskiemu, wybierali wszyscy uprawnieni mieszkańcy wsi, w której dominował „żywioł polski”.

Za: E. Nawrot (2000)